Nöbetçi Eczaneler
Okulların kapanmasıyla birlikte başlayan yaz tatili planlamalarında ebeveynler için en doğru yol hangisidir? Çocuklarımızı sosyal becerilerini ve maneviyatlarını geliştirmeleri için yaz kurslarına veya Kur’an kurslarına mı yönlendirmeliyiz; yoksa hayatın gerçeklerini görmeleri, bir meslek disiplini kazanmaları için ahlaklı bir ustanın yanına çırak olarak mı vermeliyiz? Belki de en kritik olanı; bu kararı alırken inisiyatifi tamamen çocuğa mı bırakmalıyız, yoksa anne-baba olarak sınırları ve rotayı biz mi belirlemeliyiz?
ANNE – BABA DİYALOĞU
Anne: Bütün sene okul, dersler, sınavlar derken evladımız epey yoruldu. Bence bu yaz biraz zihnini boşaltmalı. Belki birkaç hafta yüzme kursuna gider, Kur’an kursuna gider sonra biraz da arkadaşlarıyla vakit geçirir.
Baba: Dinlensin tabii hanım, ona bir şey demiyorum. Ama koca üç ay sadece evde ya da oyunla geçmez ki. Hayatı da bir köşesinden tutarak öğrenmesi lazım. Abdullah Usta’nın yanına atölyeye versek diyorum. Hem el becerisi gelişir, hem esnaflığı görür hem de ahlaklı bir adamın yanında insan ilişkilerini öğrenir. Fena mı olur?
Anne: İyi de çocuk bu sıcakta o yorucu tempoya girmek isteyecek mi? Abdullah Usta çok kıymetli, güvenilir bir rehber, ona sözüm yok. Ama belki de çocuğun o tarz bir ortama değil, daha sosyal bir eğitime ihtiyacı var. Kararı verirken hiç ona ne istediğini sorduk mu?
Baba: Sorsak sadece evde kalıp ekran başında vakit geçirmeyi seçecek. Biz anne babasıyız, onun geleceği için neyin daha faydalı olacağını bizden iyi mi bilecek? Bazen biraz zorlamak gerekir.
Anne: Tamamen onun kararına bırakalım demiyorum zaten. Ama hiç fikrini almadan, zorla gönderdiğimiz bir yerde de kalıcı hiçbir değer öğrenemez. Aksine, o ortama antipati duyar. Çocukta o temel güven duygusunun ve sorumluluk bilincinin gelişmesi için sürece dahil olması şart.
Baba: Peki ne yapalım, nasıl bir yol izleyelim sence?
Anne: Bence çerçeveyi biz çizelim, ama seçimi ona bırakalım. “Önümüzde Abdullah Usta’nın yanında çıraklık yapmak veya şu kurslara gitmek gibi seçenekler var, hangisi sana daha çok hitap ediyor?” diye soralım. Rızasını alarak ortak bir karar verirsek, gittiği yeri bir ceza değil, kendi tercihi olarak görür.
İşte tam da bu diyalogdaki gibi iki arada bir derede kalan aileler için sormak gerekiyor: Peki, bu süreçte rota nasıl çizilmeli? Kararı tamamen çocuğa mı bırakmalı, yoksa anne-baba mı dümene geçmeli?
Bu sorunun cevabı ne tamamen otoriter bir “Ben bilirim” yaklaşımında ne de çocuğu tamamen yalnız bırakan bir “Sen bilirsin” özgürlüğünde saklı. En sağlıklı yol, rehberlik ve iş birliği adına akla kapı açıp fikirlere köprü kurmaktan geçiyor.
KARAR SÜRECİ NASIL YÖNETİLMELİ?
Çocuklar, hoşuna giden, kolay, anlık isteklere ve konfora yönelebilirler. Kararı tamamen onlara bırakmak, üç ay boyunca sadece ekran karşısında vakit geçirmelerine veya verimsiz bir rutin içinde sıkılmalarına yol açabilir. Geleceğe dair uzun vadeli faydaları (bir meslek öğrenmenin, disiplin kazanmanın, çalgı aleti çalmayı öğrenmenin veya manevi değerlerin önemini) bir çocuğun veya gencin tek başına öngörmesi zordur.
Çocuğun hiç fikrini almadan, onu istemediği bir kursa veya bir ustanın yanına zorla göndermek ise ters teper. Zorlama, çocukta o faaliyete karşı kalıcı bir antipati oluşturur. “Hayatı öğrensin” diye verilen bir iş yeri, çocuk kendini oraya ait hissetmiyorsa bir öğrenme alanından ziyade bir cezalandırma mekanizmasına dönüşebilir.
Anne ve baba olarak önce bir çerçeve belirlemek en sağlıklısıdır. Mesela, “Bu yaz hem dinleneceksin hem de vaktini verimli geçireceksin. Önümüzde şu seçenekler var. Birkaç dalda hoşuna gidebilecek kurslara gitmek, bir ustanın yanında hayatı öğrenmek ya da Kur’an kursuna gidip dini ahlaki eğitim almak. Ayrıca sen de alternatif seçenekler önerebilirsin, bunlardan hangisi sana daha yakın geliyor?” diyerek seçenekleri sunmak ve seçimi ona bırakmak, çocuğa “Senin fikrin değerli” duygusunu hissettirirken, ebeveyne de “süreci kontrol etme” imkânı tanır.
HANGİ TERCİH, HANGİ DURUMDA UYGUNDUR?
Her çocuğun karakteri, yaşı ve yetenekleri farklıdır. Tercih yaparken bazı kriterleri göz önünde bulundurmak gerekir.
Sosyalleşmeye ihtiyacı olan, enerjisi yüksek veya akademik, sanatsal bir alana özel ilgisi olan çocuklara, takım çalışması, disiplin ve yetenek gelişimi için yaz kursları, spor kursları uygun olabilir. Manevi gelişimini desteklemek, aidiyet duygusunu güçlendirmek ve kendi kültürel değerlerini öğrenmesini sağlamak için, ahlaki değerler, iç disiplin ve manevi huzur konusunda destek olmak gibi kazanımlar için de Kur’an kurslarının yanında değerler eğitimi veren kurslar incelenip birlikte değerlendirilebilir.
Özellikle de soyut eğitimden ziyade pratik hayata yatkın, insan ilişkilerini geliştirmesi gereken veya sorumluluk bilinci zayıf gençlere ise hayatın gerçeklerini görme, paranın ve para kullanımıyla ilgili harcama tekniklerini görüp yaşaması için, problem çözme ve özgüven inşası için uygun mesleklerde çıraklık ya da bir iş kolunda çalışıp tecrübe kazanması değerlendirilebilir. Bunlar kız ve erkek çocukları için elbette farklı değerlendirilip yollar gösterilmelidir.
DENGEYİ KURMAK İÇİN ALTIN KURALLAR
İlkokul çağındaki çocuklar için oyun ve eğlence odaklı kurslar, öğrenirken eğlenilebilen, sıkıcı olmayan (yüzme, robotik kodlama, Kur’an kursundaki muhtelif sosyal etkinlikler) ön planda olmalı. Ortaokul ve lise çağındaki gençler için ise sorumluluk alabilecekleri, bir ustanın yanında çalışmak gibi “hayatın içinden” deneyimler, yaşanıp tecrübe edilmiş disiplinler daha kalıcı daha yönlendirici ve daha öğreticidir.
Seçilen yollar ne olursa olsun, çocuğun yaz boyunca haftanın her günü yoğun çalışmaya tabi tutulması, çalıştırılması veya kurstan kursa koşturulması onu okul döneminden daha çok yorar, hayatın başında hayattan bıktırır. Tercih edilen faaliyetin yanında mutlaka arkadaşlarıyla oynayacağı, kitap okuyacağı ve “hiçbir şey yapmadan dinlenebileceği” zaman dilimleri ayarlanıp planlanmalıdır.
Son tahlilde karar verirken çocuğun eğilimleri gözlenip değerlendirilmeli, asosyal, içine kapanık bir çocuğu aniden çok sert hareketli bir sanayi ortamına, çalışma ortamına ya da kurs ortamına vermek onda travma oluşturabilir; bunun yerine daha yumuşak, soft bir planlama yapılmalıdır.
Genel manada değerlendirecek olursak; direksiyon anne-babada olmalı, ancak rota çocuğun ilgi, yetenek ve rızasına uygun, istişareli olarak, ortaklaşa belirlenmelidir.
Bu manada en verimli yaz tatili, çocuğun hem eğlendiği hem öğrendiği hem de okula dönerken güzel hatıralar, kazanımlar biriktirdiği, becerilerini geliştirdiği, huzurla yaşanmış, ahlak ve erdem konularında kazanımı yüksek olan bir programla geçen zaman, gerçek manada bir tatildir.
Devam edecek…
Evet, ilkbaharmış o zaman köyümde mevsim.
Herkes gibi ben de bağırarak gelmişim. Bekleyenleri sevindirmiş çığlık çığlığa demişim…
Merhaba!
Yer Beyşehir Konya
Yıl bin dokuz yüz altmış dokuz
Okul çağına gelince mevsim, okula gideceğim demişim.
İlk, orta, lise eğitimimi Konya’da, lisans eğitimimi 1993 yılında Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesinde tamamladım.
O gündür bugündür eğitimle hemhâlim. Okuyup yazarak bir eğitim gönüllüsü hayatı sürdürmekteyim.
YAYIMLANMIŞ KİTAPLARIM
1- Güneşi Yakalamak - Şiir
2- Yeter mi Yüreğindeki Aşk - Şiir
3- Yağmursuz Bulutlar - Anı/Deneme/Fıkra
4- Kar - Makale/Deneme/Fıkra
5- Tadım Yok / Şiir
İletişim: faydahasan@hotmail.com
facebook.com/hasan.fayda.56
- Fon soruşturması bize ne söylüyor? - 29.09.2026
- Okul bahçesindeki taziye çadırı - 29.09.2026
- Bakaya bölüğü - 24.09.2026
YORUMLAR