Körfez'den Avrupa'ya Sıçrayan Ateş: İran Krizi ve Değişen Küresel İttifaklar

AMMAN/ERBİL – ABD, İsrail ve İran arasındaki askeri gerilim, Orta Doğu sınırlarını aşarak küresel ittifaklarda derin çatlaklara yol açıyor. Krizin merkez üslerinden biri haline gelen Irak Kürdistan Bölgesi’nde tansiyon yükselirken, Ürdün hava sahasında İran’a ait çok sayıda füze ve İHA imha edildi. Bölgesel çatışmanın boyutu Güney Lübnan’a kadar uzanırken, Avrupa ülkelerinin operasyonlara mesafeli duruşu ve Rusya-Çin ekseninin stratejik hamleleri krizi dünya gündeminin ilk sırasına taşıdı.

KÜRT KARTI VE ERBİL ÜZERİNDEKİ BASKI

Irak Kürdistan Bölgesi’nde, Haşdi Şabi ve İran Silahlı Kuvvetleri’nden gelen açıklamalar bölgedeki güvenlik dengelerini sarstı. İran, Kürt grupların sınır ötesi faaliyetlerini ve ABD-İsrail ittifakıyla olan yakınlığını ulusal güvenliğine doğrudan tehdit olarak nitelendiriyor. Tahran yönetiminden yapılan uyarılarda, Erbil’in “tarafsızlık” politikasının kabul edilemez olduğu ve bu durumun Kürtleri bölgede büyük bir felakete sürükleyebileceği ifade ediliyor. ABD tarafı ise tarihsel müttefiki olan Kürt güçlerini saha operasyonlarında bir seçenek olarak değerlendirmeye devam ediyor.

ÜRDÜN VE LÜBNAN’DA ASKERİ HAREKETLİLİK

Çatışmaların faturası çevre ülkelere de yansımaya başladı. Güney Lübnan’ın Sur kentinde İsrail hava saldırısı sonucu bir evin hedef alındığı ve ciddi yıkım yaşandığı bildirildi. Ürdün’de ise gerilim gökyüzüne taşındı. İran’ın İsrail’in Eilat ve Necef bölgelerini hedef alan füze ve İHA’ları, Ürdün hava savunma sistemleri tarafından İrbid ve Akabe semalarında düşürülüyor. Ürdün Silahlı Kuvvetleri, olayların başından bu yana 180’den fazla füze enkazı vakası raporlarken, hava savunmasının ülkeyi koruyan “ilk savunma hattı” olduğunu vurguluyor.

WASHINGTON’IN “KOŞULSUZ TESLİMİYET” PLANI

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik “koşulsuz teslimiyet” çağrısını yineledi. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamalarda, bu talebin İran’ın nükleer ve füze programlarını tamamen sonlandırarak savaşma kapasitesini yitirmesi anlamına geldiği belirtiliyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio liderliğindeki diplomatik kanallarda şu an için doğrudan bir müzakerenin olmadığı ifade edilse de, bölgedeki aktörler üzerinden dolaylı iletişim yollarının arandığına dair işaretler bulunuyor.

KÜRESEL İTTİFAKLARDA ÇATLAK VE DOĞU EKSENİ

Avrupa Birliği içerisinde ABD-İsrail operasyonlarına karşı ciddi bir direnç oluşmuş durumda. İspanya ve İtalya, saldırgan eylemlere katılmayacaklarını ve resmi olarak tarafsızlık politikası güttüklerini açıkladı. Pekin yönetimi, enerji güvenliği ve Hürmüz Boğazı’nın kapanma riski nedeniyle taraflara “genel itidal” çağrısı yapıyor. Rusya ise İran ile askeri ve istihbari koordinasyonunu artırarak ABD’nin bölgedeki hesaplarını zorlaştırmayı hedefliyor. Siyasi analistler, bu karmaşık tablonun ABD için Orta Doğu’da yeni bir “Vietnam” batağına dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.